Raads­vragen: Mogelijke over­treding Wet natuur­be­scherming percelen Oran­je­bui­ten­polder


Geacht college,

De gemeenteraadsfractie van de Partij voor de Dieren in Rotterdam heeft verontrustende berichten ontvangen over mogelijke overtreding van de Wet natuurbescherming in bepaalde percelen van de Oranjebuitenpolder in het buitengebied van Hoek van Holland. De percelen waar het hier om gaat zijn respectievelijk het gebied ingeklemd tussen Polderhaakweg, Nieuw Oranjekanaal en Nieuwe Waterweg ('Perceel 1'); en het gebied tussen Spuidijkje, Oude Spui en Oranjedijk ('Perceel 2'). Perceel 1 heet in de volksmond Oranjeheuvel en is in eigendom van de gemeente Rotterdam. Perceel 2 is ooit van de gemeente Rotterdam geweest, totdat het werd doorverkocht aan Het Zuid-Hollands Landschap (ZHL). Beide percelen worden thans verpacht. Onderstaande afbeelding (bron: Google Maps) toont de locatie van beide percelen.

Bezorgde burgers hebben ons bericht dat op de percelen agrarische activiteiten plaatsvinden zonder broedende weide-, water- en akkervogels in ogenschouw te nemen. Er schijnt niet gecontroleerd te worden op broedende vogels voordat de grond wordt bewerkt. Het zaaien, ploegen, roteren en maaien van de grond heeft als gevolg dat de jongen van de vogels komen te overlijden, evenals door toedoen van ontwatering en intensieve bemesting. De staat van instandhouding van de grutto, tureluur, kievit, scholekster, gele kwikstaart, veldleeuwerik en andere vogelsoorten in de Oranjebuitenpolder staat hierdoor ernstig onder druk. Bescherming van vogels tijdens het broedseizoen is geregeld in de Wet natuurbescherming.

1. Bent u bekend met bovenstaande casus? Indien ja, hoe heeft u geacteerd op mogelijke overtreding van de Wet natuurbescherming in voornoemde percelen?

2. Is er naar u bekend ook spraken van een soortgelijke situatie in andere percelen van ontwikkelgebied Oranjebonnen? Indien ja, welke percelen? Indien ja, hoe heeft u hierop geacteerd?

3. Zijn er in het pachtcontract tussen de gemeente Rotterdam en pachter met betrekking tot Perceel 1 (Oranjeheuvel) voorwaarden opgenomen met betrekking tot de uitvoering van agrarische activiteiten? Indien ja, welke voorwaarden? Indien nee, waarom niet?

4. Zijn er tussen de gemeente Rotterdam en ZHL bij de doorverkoop van Perceel 2 afspraken gemaakt over voorwaarden voor verpachting met betrekking tot de uitvoering van agrarische activiteiten? Indien ja, welke voorwaarden? Indien nee, waarom niet?

Bewerking van grond in een gebied dat bekend staat om haar weide-, water- en akkervogels vraagt om problemen. Maar het is ook strafbaar als de staat van instandhouding in het geding is van vogelsoorten die in het gebied voorkomen door een gedraging die leidt tot overtreding van de verbodsbepalingen in de Wet natuurbescherming. Dit maken wij op uit de beantwoording (zie 17bb6502) van schriftelijke vragen over het begrip van voorwaardelijke opzet in de Wet natuurbescherming die wij vorig jaar hebben gesteld aan het college. Uit de toelichting van het vigerende bestemmingsplan (Oranjebonnen Fase 1) blijkt dat met name Perceel 2 een belangrijk leefgebied vormt voor de aangehaalde categorieën vogelsoorten.

5. Vindt u dat er sprake is van voorwaardelijke opzet in het kader van de Wet natuurbescherming als de grond in deze percelen in de Oranjebuitenpolder wordt bewerkt zonder te controleren op broedende vogels? Indien nee, waarom niet? Indien ja, hoe wordt gehandhaafd met inachtneming van het begrip van voorwaardelijke opzet?

6. Hoe beoordeelt u de staat van instandhouding van de weide-, water- en akkervogels in ontwikkelgebied Oranjebonnen, ook met oog op het begrip van voorwaardelijke opzet in de Wet natuurbescherming?

7. Wat doet u om een gunstige staat van instandhouding te bewerkstelligen voor de vogelsoorten die voorkomen in ontwikkelgebied Oranjebonnen?

De burgers hebben met man en macht getracht in contact te komen met het bevoegd gezag en inspecties om deze gang van zaken een halt toe te roepen. Met onder andere de gemeente Rotterdam, de politie, NVWA en DCMR is contact gezocht. Wij willen hier onze waardering voor uitspreken. Het is evenwel een ernstige zaak als burgers zich ertoe genoopt voelen de taak van het bevoegd gezag en inspecties op zich te nemen. De overheid moet immers zorgen voor handhaving van de wet.

8. Welke overheidsinstantie is volgens u het (coördinerend) bevoegd gezag in het handhaven van de Wet natuurbescherming in de Oranjebuitenpolder? Speelt het verschil tussen publiek eigendom (Perceel 1) en privaat eigendom (Perceel 2) van de grond een rol binnen handhaving?

9. Wat moeten burgers volgens u doen als ze een menen een overtreding van de Wet natuurbescherming te constateren in ontwikkelgebied Oranjebonnen? Speelt het verschil tussen publiek eigendom (Perceel 1) en privaat eigendom (Perceel 2) van de grond een rol binnen handhaving?

10. Vindt u dat er genoeg capaciteit is om te handhaven op de Wet natuurbescherming in het buitengebied van Hoek van Holland, waaronder de Oranjebuitenpolder? Indien nee, wat gaat u hieraan doen?

In het vigerende bestemmingsplan hebben Perceel 1 en Perceel 2 de bestemming 'Recreatie.' Agrarisch medegebruik van de percelen is mogelijk (zie artikel 3 van de bestemmingsregels). Met agrarisch medegebruik wordt bedoeld dat agrarische activiteiten in een gebied ondergeschikt zijn aan de functie van de bestemming. In dit geval is dat een recreatieve functie.

11. Vindt u dat de agrarische activiteiten in de betreffende percelen in de Oranjebuitenpolder kwalificeren als agrarisch medegebruik, zoals omschreven in de bestemmingsregels van voornoemd bestemmingsplan? Indien ja, waarom? Indien ja, hoe wordt invulling gegeven aan de functie van de bestemming 'Recreatie'? Indien ja, op welk moment vindt u dat er geen sprake meer is van agrarisch medegebruik maar dat agrarische activiteiten de functie van de bestemming hebben verdrongen?

12. Wie is volgens u het bevoegd gezag in het handhaven van de bestemmingsregels van voornoemd bestemmingsplan?

Antwoorddatum: 20 nov. 2018

1. Bent u bekend met bovenstaande casus? Indien ja, hoe heeft u geacteerd op mogelijke overtreding van de Wet natuurbescherming in voornoemde percelen?

"Ja. De informatie die wij hebben van deze mogelijke overtreding is de volgende. De pachter van perceel 1 heeft voorafgaande aan zijn mechanische onkruidbestrijding een veldinventarisatie naar aanwezige nesten gedaan. Hij heeft geen nesten aangetroffen. Daarop is hij gestart met zijn onkruidbestrijding. Een voorbijganger heeft de politie gebeld vanwege het vermoeden van verstoren van broedende vogels. De politie is langs geweest en heeft de werkzaamheden stil gelegd. Na overleg door de politie met deskundigen van het bevoegd gezag Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid is de pachter medegedeeld de werkzaamheden te kunnen hervatten. De dag erna is ter controle DCMR ter plaatse geweest en die hebben geconstateerd dat er inderdaad geen nesten aanwezig waren. Volgens ons is er geen sprake van overtreding van de Wet natuurbescherming op perceel 1.

Zoals u aangeeft is perceel 2 in eigendom van Zuid-Hollands Landschap. Op het perceel van het Zuid-Hollands Landschap zijn de betreffende werkzaamheden niet uitgevoerd, het gaat hier over een ander (aangrenzend) perceel dat niet in eigendom of beheer van het ZHL is. Het perceel van het ZHL is een bloemrijk grasland dat na het broedseizoen wordt gemaaid en na beweid (begrazing) met koeien. Het is bij Zuid-Hollands Landschap bekend dat de betreffende werkzaamheden zijn uitgevoerd op een perceel in de nabijheid van hun eigendom, omdat zij ook zijn gebeld ten tijde van de werkzaamheden. Zuid-Hollands Landschap heeft toen zelf haar eigen toezichthouders bevraagd, en omdat het met om hun perceel ging de melding doorverwezen naar politie en de DCMR."

2. Is er naar u bekend ook spraken van een soortgelijke situatie in andere percelen van ontwikkelgebied Oranjebonnen? Indien ja, welke percelen? Indien ja, hoe heeft u hierop geacteerd?

"Wij beschikken niet over informatie dat er van een soortgelijke situatie sprake is bij andere percelen in het ontwikkelgebied Oranjebonnen."

3. Zijn er in het pachtcontract tussen de gemeente Rotterdam en pachter met betrekking tot Perceel 1 (Oranjeheuvel) voorwaarden opgenomen met betrekking tot de uitvoering van agrarische activiteiten? Indien ja, welke voorwaarden? Indien nee, waarom niet?

"De Oranjeheuvel is voormalig slibdepot. Voor het gebruik ervan zijn in vergunningen beperkingen aan het gebruik opgelegd. Op hoofdlijnen bestaan die eruit dat de teelt van agrarische producten beperkt is tot producten die niet in de voedselketen mogen komen. Bij grondbewerking dient de afsluitende leeflaag (circa 1,5-2 meter) in stand gehouden te worden. Bij agrarische bewerking is vanzelfsprekend de daarvoor geldende wet- en regelgeving van toepassing."

4. Zijn er tussen de gemeente Rotterdam en ZHL bij de doorverkoop van Perceel 2 afspraken gemaakt over voorwaarden voor verpachting met betrekking tot de uitvoering van agrarische activiteiten? Indien ja, welke voorwaarden? Indien nee, waarom niet?

"Nee, er zijn over de verpachting met betrekking tot de uitvoering van agrarische activiteiten geen afspraken gemaakt met het ZHL. De grond is destijds vrij van pacht geleverd. Het is aan de nieuwe eigenaar om te bepalen onder welke voorwaarden het terrein in gebruik wordt gegeven."

5. Vindt u dat er sprake is van voorwaardelijke opzet in het kader van de Wet natuurbescherming als de grond in deze percelen in de Oranjebuitenpolder wordt bewerkt zonder te controleren op broedende vogels? Indien nee, waarom niet? Indien ja, hoe wordt gehandhaafd met inachtneming van het begrip van voorwaardelijke opzet?

"In de desbetreffende beantwoording (I7bb6502) hebben wij aangegeven dat wij onder voorwaardelijke opzet een situatie verstaan waarbij iemand een handeling verricht waarbij hij bewust de aanmerkelijke kans aanvaardt dat zijn gedraging leidt tot overtreding van het verbod op het doden of verstoren van dieren, ook als er kwade intentie bij hem ontbreekt. Er zijn ons geen meldingen van overtredingen op deze percelen op dit punt bekend, handhaving in het kader van de Wet Natuurbescherming is een taak van de omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid."

6. Hoe beoordeelt u de staat van instandhouding van de weide-, water- en akkervogels in ontwikkelgebied Oranjebonnen, ook met oog op het begrip van voorwaardelijke opzet in de Wet natuurbescherming?

"Er is bij ons geen informatie bekend over situaties waarin sprake is van voorwaardelijke opzet in het gebied van ontwikkelgebied Oranjebonnen en die verband houden met de staat van instandhouding van de weide-, water- en akkervogels. De gemeente heeft geen data over weide-, water- en akkervogels in het gebied Oranjebonnen. Bij de uitwerking van het ontwikkelgebied Oranjebonnen in een bestemmingsplan zal een onderzoek plaatsvinden naar effecten op de flora en fauna. Met eventuele beperkingen of benodigde maatregelen die hieruit kunnen blijken, wordt rekening gehouden in de op te nemen regels van het bestemmingsplan."

7. Wat doet u om een gunstige staat van instandhouding te bewerkstelligen voor de vogelsoorten die voorkomen in ontwikkelgebied Oranjebonnen?

"Zie het antwoord bij vraag 6."

8. Welke overheidsinstantie is volgens u het (coördinerend) bevoegd gezag in het handhaven van de Wet natuurbescherming in de Oranjebuitenpolder? Speelt het verschil tussen publiek eigendom (Perceel 1) en privaat eigendom (Perceel 2) van de grond een rol binnen handhaving?

"Het bevoegd gezag voor handhaving van de Wet Natuurbescherming is de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid. Het verschil tussen publiek eigendom (Perceel 1) en privaat eigendom (Perceel 2) speelt geen rol binnen handhaving."

9. Wat moeten burgers volgens u doen als ze een menen een overtreding van de Wet natuurbescherming te constateren in ontwikkelgebied Oranjebonnen? Speelt het verschil tussen publiek eigendom (Perceel 1) en privaat eigendom (Perceel 2) van de grond een rol binnen handhaving?

"Burgers die menen een overtreding van de Wet natuurbescherming te constateren in het ontwikkelgebied Oranjebonnen, kunnen handelen zoals Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid op zijn website ten aanzien van natuurincidenten adviseert; de politie bellen via 0900 8844 of de Milieutelefoon van OZHZ."

10. Vindt u dat er genoeg capaciteit is om te handhaven op de Wet natuurbescherming in het buitengebied van Hoek van Holland, waaronder de Oranjebuitenpolder? Indien nee, wat gaat u hieraan doen?

"Ja."

11. Vindt u dat de agrarische activiteiten in de betreffende percelen in de Oranjebuitenpolder kwalificeren als agrarisch medegebruik, zoals omschreven in de bestemmingsregels van voornoemd bestemmingsplan? Indien ja, waarom? Indien ja, hoe wordt invulling gegeven aan de functie van de bestemming 'Recreatie'? Indien ja, op welk moment vindt u dat er geen sprake meer is van agrarisch medegebruik maar dat agrarische activiteiten de functie van de bestemming hebben verdrongen?

"Op beide percelen is inderdaad sprake van een hoofdbestemming recreatie. Dit past ook bij de ambities en doelstellingen van het Ontwikkelplan Oranjebonnen. De feitelijke invulling van deze bestemming vraagt echter meer tijd dan wij oorspronkelijk dachten. Overigens is op perceel 1 een mountainbikeparcours aangelegd en is een nieuw fietspad aangelegd die de Oranjebonnen met de Nieuwe Waterweg verbindt. Het tijdelijke huurcontract dat wij met de huurder van de Oranjeheuvel hebben geeft ons ook flexibiliteit om de recreatieve functie in de loop van de tijd in te vullen."

12. Wie is volgens u het bevoegd gezag in het handhaven van de bestemmingsregels van voornoemd bestemmingsplan?

"De gemeente Rotterdam is bevoegd gezag."