Raads­vragen: Mogelijke fraude van zorg­aan­bieders – vervolg­vragen op 19bb18039


Geacht college,

Uit onderzoek1 van Pointer (onderdeel van omroep KRO-NCRV), Reporter Radio (NPO Radio 1) en Follow The Money is gebleken dat bij een aantal grote commerciële zorgaanbieders in het boekjaar 2017 grote winsten zijn genoteerd, terwijl een bescheiden winst in de zorgmarkt gebruikelijk is. De onderzoekers hebben zich gericht op aanbieders die een winstmarge van twintig procent of meer hebben genoteerd. Hoogleraren van Tilburg University en Erasmus Universiteit Rotterdam stellen op de website van Pointer dat dergelijke hoge winsten mogelijk tot stand zijn gekomen door niet de zorg te leveren die was toegezegd. De zorg wordt onder andere betaald uit de persoonsgebonden budgetten (pgb's) van cliënten en de WMO-arrangementen die gemeenten hebben ingekocht bij deze aanbieders. Dit zou betekenen dat er fraude is gepleegd.

De gemeenteraadsfractie van de Partij voor de Dieren, Leefbaar Rotterdam en Nida zijn geschokt door de uitkomsten van dit onderzoek. Fraude is namelijk diefstal. En geld voor de zorg moet namelijk aan de zorg worden besteed. Daar hebben zorgbehoevende Rotterdammers recht op. Verder moeten we er allemaal op kunnen vertrouwen dat publiek geld op een rechtmatige manier wordt besteed. Onrechtmatige declaraties van zorgaanbieders moeten wat ons betreft onmiddellijk worden teruggevorderd, indien dat het geval is.

In navolging van eerdere raadsvragen2 over dit onderwerp stellen wij aanvullende vragen, waarbij het accent wordt verlegd naar de verantwoording van overheidsuitgaven. Maar allereerst willen wij de onderste steen boven voor wat betreft mogelijke fraude.

1. Weet u of er ook fraude is gepleegd met publiek geld van de gemeente middels pgb's en bij de inkoop van WMO-arrangementen in 2017? Indien nee, bent u bereid dat uit te zoeken? Indien ja, gaat u alles in het werk stellen om onrechtmatige declaraties zo snel als mogelijk terug te vorderen? Indien ja, gaat u een strafrechtelijk proces in gang zetten als blijkt dat er met geld van de gemeente fraude is gepleegd?

Uit de lijst3 van in totaal 174 zorgaanbieders die in 2017 blijkens het onderzoek een winst van tien procent of meer hebben geboekt, met daarvan 97 die structureel hoge winsten boeken van rond de twintig procent, staan diverse aanbieders met Rotterdam als vestigingsplaats. Een aantal andere aanbieders komt uit de regio Rijnmond. Al deze aanbieders leveren zorg in alle disciplines, waaronder gehandicaptenzorg, geestelijkegezondheidszorg en thuiszorg. Wij kunnen momenteel niet achterhalen of deze aanbieders in 2017 door de gemeente Rotterdam gecontracteerd waren, omdat de huidige contracten per 1 januari 2018 zijn ingegaan. Overigens kunnen de zorgbedrijven op de lijst ook hebben gefungeerd als onderaannemers van de gecontracteerde aanbieders. Of ze zijn voornamelijk ontvanger van pgb's.

2. Bent u bereid een overzicht te doen toekomen van de gecontracteerde partijen voor het leveren van zorg in 2017? Indien nee, waarom niet?

3. Weet u of gecontracteerde aanbieders voor het leveren van zorg in 2017 ook gebruik hebben gemaakt van onderaannemers? Indien nee, waarom niet? Indien ja, welke onderaannemers zijn dat?

4. Weet u bij welke zorgaanbieders in 2017 de pgb's van Rotterdamse cliënten in hoofdzaak zijn besteed? Indien ja, bent u bereid dit te delen met de Raad?

Uitgaven voor WMO-arrangementen kunnen niet goed verantwoord worden. De Commissie tot Onderzoek van de Rekening van de Raad heeft 15 mei jongstleden in haar hoorzitting4 met de wethouder verantwoordelijk voor de inkoop van WMO-arrangementen reeds haar zorgen geuit over de moeilijkheid omtrent het kunnen verantwoorden van deze besteding van publiek geld. Momenteel is het college afhankelijk van een verklaring van zorgaanbieders dat zij zorg van goede kwaliteit ook daadwerkelijk hebben geleverd voordat ze hun declaraties indienen. De externe accountant van de gemeenteraad heeft het college aanbevolen deze afhankelijkheidsrelatie te doorbreken voor het beter kunnen verantwoorden van geleverde prestaties. In reactie hierop stelt het college in maart van dit jaar:

Er is een eerste verkenning gedaan naar mogelijkheden om voor de prestatieverantwoording te kunnen steunen op eigen waarnemingen, waaronder de cliëntervaringsonderzoeken (CEO) en schouwen. Hiertoe hebben we ook buiten de eigen gemeentelijke organisatie gekeken. Onze conclusie luidt dat de inrichting van CEO’s en schouwen voor dit doel vooralsnog niet geschikt is. Zo zijn de resultaten over geleverde prestaties uit het CEO nog niet te herleiden tot individuele cliënten, dan wel dient de vraagstelling wellicht te worden bijgesteld om prestatielevering te kunnen vaststellen voor het doel ‘verantwoording’. Zoals we er nu tegenaan kijken, (…) zal dit aanzienlijke extra inspanningen van de gemeentelijke organisatie vragen, hetgeen wij op dit moment niet verantwoord vinden.”

5. Op welke 'extra inspanningen' doelt u precies in uw reactie op de aanbeveling van de externe accountant?

6. Vindt u het nog altijd niet verantwoord 'extra inspanningen' te plegen om beter te kunnen verantwoorden, indachtig de uitkomsten van voornoemd onderzoek? Indien ja, waarom?

7. Bent u bereid een grove schatting te maken van de kosten van dergelijke 'extra inspanningen' en deze vervolgens te delen met de Raad? Indien nee, waarom niet?

Zorgaanbieders blijken ook flink wat winst als dividend uit te keren aan de aandeelhouders. Het onderzoek heeft aangetoond dat die aandeelhouders in sommige gevallen bestaan uit vrienden en familie van de eigenaars. Wij vinden dit een zeer kwalijke zaak. Bovendien raakt het aan de fundamentele discussie over persoonlijke verrijking met publiek geld. Daar weten we in Rotterdam tegenwoordig van alles van. De Wet normering topinkomens (Wnt) is er niet voor niets.

8. Wat vindt u ervan dat zorgaanbieders flink wat winst als dividend uitkeren aan aandeelhouders?

9. Controleert u nog jaarlijks op naleving van de Wet normering topinkomens (Wnt) in de bezoldiging van personen werkzaam bij zorgaanbieders? Indien nee, waarom niet? Indien nee, noopt voornoemd onderzoek tot heroverweging van deze beslissing?

1 https://pointer.kro-ncrv.nl/artikelen/miljoenen-aan-winst-bij-97-zorgbedrijven-en-dat-wordt-zelden-gecontroleerd

2 https://rotterdam.raadsinformatie.nl/document/7765760/1/19bb18039

3 https://github.com/kroncrv/datasets/blob/master/2019-zorgbedrijven/zorginstellingen_winst_2017.csv?raw

4 https://rotterdam.raadsinformatie.nl/vergadering/630383/Hoorzitting%20jaarrekening%202018%20%28wethouder%20De%20Langen%29%2015-05-2019