Raads­vragen: Grote projecten lopen niet in de PAS


Geacht college,

Eind mei heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State1 geoordeeld dat het zogenoemde Programma Aanpak Stikstof (PAS) niet meer mag worden gebruikt als toestemmingsbasis om activiteiten te starten die stikstofdepositie veroorzaken als niet tegelijkertijd mitigerende maatregelen worden genomen om de effecten van depositie te verminderen. De PAS moet er namelijk voor zorgen dat voorafgaand aan de start van een dergelijke activiteit bekend moet zijn hoe de effecten van stikstofdepositie worden verminderd. Dit is van belang voor de bescherming van kwetsbare natuurgebieden die onderdeel zijn van Natura 2000 en die vallen binnen de Habitatrichtlijn. Maar omdat natuurbescherming niet valt te controleren, mag de PAS niet worden gebruikt door de initiatiefnemers van activiteiten die de natuur ernstig schaden.

Voornoemde uitspraak heeft mogelijk grote consequenties voor grote projecten in Rotterdam of die door de gemeente worden gesteund dan wel financieel ondersteund. Volgens minister Schouten van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) raakt de uitspraak diverse projecttypen, zoals de aanleg van transportleidingen, bedrijventerreinen, industriële installaties, woningbouw, havenactiviteiten en grote evenementen2. Diverse projecten die het college zich heeft voorgenomen uit te voeren, vallen binnen deze groep projecttypen. De projecten moeten worden stilgelegd totdat de negatieve gevolgen van stikstofdepositie zijn verminderd, bijvoorbeeld door nieuwe natuur aan te leggen of de staat van instandhouding van beschermde soorten flora en fauna in bestaande natuurgebieden te bevorderen.

1. Hoe verhoudt voornoemde uitspraak zich tot de grote projecten die in Rotterdam gaan gebeuren of die door het college worden gesteund of financieel ondersteund, zoals bijvoorbeeld (maar niet uitsluitend) het doortrekken van de A16 Rotterdam, de aanleg van een mogelijke nieuwe oeververbinding tussen Kralingen en Feijenoord, de ontwikkeling van een ‘Food Hub’ op de Kop van de Beer in het havengebied, de ontwikkeling van bedrijventerrein Nieuw Reijerwaard, de realisatie van een nieuw voetbalstadion aan de zuidoever van de Maas of de enorme bouwopgave van achttienduizend woningen in deze bestuursperiode? En wat zijn de geraamde kosten van eventuele vertraging van deze en andere projecten?

2. Hoe denkt u eventuele negatieve effecten als gevolg van stikstofdepositie te compenseren?

3. Hoe wordt eventuele vertraging van grote projecten verankerd in de eerstvolgende Monitor Grote Projecten die het college periodiek publiceert?

In 2013 gaf de Commissie m.e.r. een uitputtend overzicht3 van de negatieve effecten van stikstofdepositie door toedoen van activiteiten in de Rotterdamse haven. Het betreft een bijlage (‘Bijlage Effectbeoordeling Stikstofdepositie') van de milieueffectrapportage (MER) van de bestemmingsplannen voor Maasvlakte 1, de Europoort en Botlek/Vondelingenplaat. De MER is onderdeel van een Passende Beoordeling, uitgevoerd om de effecten van stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden in kaart te brengen.

4. Kent u bekend met de MER uit 2013 van de havenbestemmingsplannen voor Maasvlakte 1, de Europoort en Botlek/Vondelingenplaat, alsmede de bijlage over de effectbeoordeling van stikstofdepositie?

5. Hoe beoordeelt u de effecten van stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden door activiteiten in deze plangebieden?

6. Welke maatregelen gaat u nemen om activiteiten in deze plangebieden in de pas te laten lopen met voornoemde uitspraak?

Warmtebedrijf Rotterdam wil met het project ‘Leiding over Oost’ restwarmte uit de Rotterdamse haven via ondergrondse pijpleidingen vervoeren naar Leiden. Dit project is als gevolg van voornoemde uitspraak om meerdere reden zeer risicovol. Allereerst is de ruimtelijke ingreep met de aanleg van de pijpleidingen groot. Daarbij komt dat de leidingen langs diverse kwetsbare natuurgebieden lopen die als eerste de negatieve effecten van stikstof zullen ondervinden. Omdat er diverse overheden betrokken zijn bij het project, zal ‘Leiding over Oost’ naar onze overtuiging aanzienlijk worden vertraagd. Want al deze overheden moeten hun deel van het project in overeenstemming brengen met de PAS.

7. Weet u wat de gevolgen zijn van voornoemde uitspraak voor de realisatie van het project ‘Leiding over Oost’ van het Warmtebedrijf Rotterdam? Indien ja, wat zijn de gevolgen? Indien nee, waarom niet?

8. Welke overheid is financieel verantwoordelijk voor het nemen van mitigerende maatregelen om eventuele negatieve effecten van stikstofdepositie door het project 'Leiding over Oost' te verminderen?

1 https://www.raadvanstate.nl/@115651/pas-mag/

2 https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/kamerstukken/2019/06/19/kamerbrief-reactie-op-verzoek-inventarisatie-van-projecten-en-update-van-de-stand-van-zaken-over-het-programma-aanpak-stikstof-pas/kamerbrief-reactie-op-verzoek-inventarisatie-van-projecten-en-update-van-de-stand-van-zaken-over-het-programma-aanpak-stikstof-pas.pdf

3 http://www.commissiemer.nl/docs/mer/p27/p2731/2731-116stikstofdepositie.pdf