Raads­vragen: Nog altijd wifitracking


Geacht college,

De gemeenteraadsfractie van de Partij voor de Dieren in Rotterdam heeft kennis genomen van een artikel1 in de Volkskrant van 31 mei jongstleden waaruit blijkt dat er in onze gemeente wifitracking wordt toegepast. Wifitracking is het op grote schaal volgen en vervolgens opslaan van persoonsgegevens. In voornoemd artikel wordt wifitracking als volgt uitgelegd:

Bij wifitracking meten sensoren niet alleen óf er iemand met een telefoon in de buurt is, maar kunnen ze ook onderscheid maken tussen individuele telefoons. Ieder mobieltje heeft een uniek adres dat door de wifi-sensoren kan worden opgepikt: het mac-adres. Voor het tracken van telefoons via wifi hoeven die telefoons niet met een wifinetwerk verbonden te zijn. Telefoons die niet met een wifinetwerk zijn verbonden zenden namelijk een signaal uit omdat ze altijd op zoek zijn naar een netwerk.”

In de vorige raadsperiode hebben wij al vaak onze zorgen geuit over toepassing van wifitracking in de Rotterdamse binnenstad, omdat het de privacy van bewoners en bezoekers schendt2. Volgens voornoemd artikel heeft de gemeente Rotterdam een overeenkomst met het bedrijf CityTraffic over toepassing van wifitracking, die ook in de vorige periode uitvoering gaf aan wifitracking.

1. Klopt het dat u nog altijd wifitracking toepast in de openbare ruimte van de gemeente Rotterdam? Indien ja, waar in de stad past u wifitracking toe? Indien ja, heeft u een overeenkomst met het bedrijf CityTraffic voor het toepassen van wifitracking?

Sinds de vorige raadsperiode is er door toedoen van van de Algemene verordening gegevensbescherming (Avg) ten aanzien van de privacy het een en ander gewijzigd. Organisaties die gegevens verzamelen, moeten dat nu melden aan de verstrekkers. Ook moeten deze organisaties de verzamelde gegevens vernietigen als verstrekkers van deze gegevens hierom vragen. Wij vragen ons af of wifitracking conform de aangehaalde bepalingen uit de Avg in Rotterdam wordt toegepast.

2. Stelt u dat wifitracking in Rotterdam wordt toegepast conform de bepalingen uit de Avg? Indien ja, waarom? Indien ja, welke onafhankelijke instelling heeft getoetst of toepassing van wifitracking thans conform de Avg is? Indien nee, ervaart u dit als problematisch? Indien nee, wat gaat u hieraan doen?

3. Welke wijzigingen in de toepassing van wifitracking heeft u aangebracht ten opzichte van de vorige raadsperiode om te voldoen aan de bepalingen uit de Avg?

In de vorige raadsperiode had het college een langere verblijfsduur van bezoekers van de binnenstad tot formeel target gesteld. Voor het college was toepassing van wifitracking om deze reden legitiem. In de veertien formele targets van het huidige college is een langere verblijfsduur van bezoekers van de binnenstad niet opgenomen.

4. Wat geldt voor u momenteel als legitimering voor toepassing van wifitracking?

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) is een overheidsorgaan dat toeziet op de bescherming van persoonsgegevens. Zij stelt dat wifitracking slechts in zeer bijzondere gevallen rechtmatig is. Dat geldt voor zowel bedrijven als overheden. De bestuursvoorzitter van de AP laat op de eigen website3 over wifitracking het volgende optekenen:

Er zijn vrijwel geen redenen die het volgen van winkelend publiek of reizigers rechtmatig maakt. Bovendien zijn er minder ingrijpende methoden om hetzelfde doel te bereiken, zonder schending van de privacy.”

De principes van proportionaliteit en subsidiariteit zijn hier dus van belang. Voor proportionaliteit moet het middel zich verhouden tot het doel. Bij subsidiariteit geldt dat andere middelen moeten zijn uitgeprobeerd alvorens te grijpen naar een privacyschendend middel als wifitracking.

5. Wat zijn voor u de redenen die toepassing van wifitracking rechtmatig maakt? En hoe leiden deze redenen tot motieven die toepassing wifitracking tot noodzaak maken?

6. Hoe verenigt u toepassing van wifitracking met het principe van proportionaliteit?

7. Hoe verenigt u toepassing van wifitracking met het principe van subsidiariteit? En welke andere middelen heeft u al uitgeprobeerd voor hetzelfde doel als waar u wifitracking voor toepast?

Bij de AP kunnen klachten over privacyschending worden ingediend. Tevens kan de AP boetes uitdelen bij overtreding van de privacyregels.

8. Weet u hoeveel klachten over privacyschending door de gemeente Rotterdam reeds bij de AP zijn ingediend die betrekking hebben op toepassing van wifitracking? Indien ja, hoeveel?

9. Heeft u reeds een boete ontvangen van de AP? Indien ja, voor welk bedrag? Indien ja, betaalt u die boete van gemeenschapsgeld? Indien nee, wat doet u eraan om een boete in de toekomst te voorkomen?

10. Kunnen bewoners en bezoekers van de openbare ruimte in Rotterdam bij de gemeente een klacht indienen over toepassing van wifitracking? Indien ja, waar kan dit? Indien ja, hoe wordt deze mogelijkheid naar bewoners en bezoekers toe gecommuniceerd?

1 https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/tientallen-nederlandse-gemeenten-volgen-u-met-wifitracking~b5c614ad/

2 Zie bijvoorbeeld onze vragen (en de antwoorden hierop) van eind 2015: https://rotterdam.raadsinformatie.nl/document/3188717/5/16bb1855

3 https://www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/nl/nieuws/bedrijven-mogen-mensen-alleen-bij-hoge-uitzondering-met-wifitracking-volgen#subtopic-1733

Antwoorddatum: 16 jul. 2019

1. Klopt het dat u nog altijd wifitracking toepast in de openbare ruimte van de gemeente Rotterdam? Indien ja, waar in de stad past u wifitracking toe? Indien ja, heeft u een overeenkomst met het bedrijf CityTraffic voor het toepassen van wifitracking?

"Nee, de gemeente past op dit moment geen wifitracking toe.

Voor het collegetarget “langer verblijven” in de vorige collegeperiode is door het bedrijf City Traffic een wifitracking systeem opgehangen in de binnenstad. Dit heeft binnen alle wettelijke kaders informatie voor de toenmalige target opgeleverd.

Het systeem is nu offline. Aangezien de infrastructuur wel nog aanwezig is, wordt er bekeken of deze nog bruikbaar is in de context van uitlatingen van de Autoriteit Persoonsgegevens over wifitracking. Mocht het op een gegeven moment tot een besluit komen om de infrastructuur weer te gebruiken, dan zal enerzijds het systeem de toets aan de gewijzigde wetgeving moeten doorstaan en anderzijds zal uw raad eerst geïnformeerd worden voordat het systeem al dan niet online gaat."

2. Stelt u dat wifitracking in Rotterdam wordt toegepast conform de bepalingen uit de Avg? Indien ja, waarom? Indien ja, welke onafhankelijke instelling heeft getoetst of toepassing van wifitracking thans conform de Avg is? Indien nee, ervaart u dit als problematisch? Indien nee, wat gaat u hieraan doen?

Zie antwoord op vraag 3.

3. Welke wijzigingen in de toepassing van wifitracking heeft u aangebracht ten opzichte van de vorige raadsperiode om te voldoen aan de bepalingen uit de Avg?

"De gemeente past op dit moment geen wifitracking toe."

4. Wat geldt voor u momenteel als legitimering voor toepassing van wifitracking?

"De gemeente past op dit moment geen wifitracking toe."

5. Wat zijn voor u de redenen die toepassing van wifitracking rechtmatig maakt? En hoe leiden deze redenen tot motieven die toepassing wifitracking tot noodzaak maken?

"Wij hebben op dit moment geen redenen en motieven om wifitracking toe te passen."

6. Hoe verenigt u toepassing van wifitracking met het principe van proportionaliteit?

Zie antwoord op vraag 7.

7. Hoe verenigt u toepassing van wifitracking met het principe van subsidiariteit? En welke andere middelen heeft u al uitgeprobeerd voor hetzelfde doel als waar u wifitracking voor toepast?

"Er wordt op dit moment geen wifitracking toegepast door de gemeente."

8. Weet u hoeveel klachten over privacyschending door de gemeente Rotterdam reeds bij de AP zijn ingediend die betrekking hebben op toepassing van wifitracking? Indien ja, hoeveel?

"Bij onze Functionaris Gegevensbescherming zijn hierover geen klachten bekend en wij zijn hierover ook niet benaderd door de Autoriteit Persoonsgegevens."

9. Heeft u reeds een boete ontvangen van de AP? Indien ja, voor welk bedrag? Indien ja, betaalt u die boete van gemeenschapsgeld? Indien nee, wat doet u eraan om een boete in de toekomst te voorkomen?

"Nee, wij hebben hiervoor geen boete ontvangen van de AP.

Wij hebben een Functionaris Gegevensbescherming (interne toezichthouder) aangesteld, die als taak heeft om de organisatie te informeren en adviseren over de AVG en toe te zien op de naleving daarvan. Daarnaast zijn Privacy Officers aangesteld, om de organisatie te adviseren bij privacyvraagstukken."

10. Kunnen bewoners en bezoekers van de openbare ruimte in Rotterdam bij de gemeente een klacht indienen over toepassing van wifitracking? Indien ja, waar kan dit? Indien ja, hoe wordt deze mogelijkheid naar bewoners en bezoekers toe gecommuniceerd?

"Klachten over wifitracking lijken ons op dit moment niet aan de orde, aangezien de gemeente Rotterdam dit nu niet toepast. Bewoners en bezoekers kunnen met hun meldingen, klachten, vragen en complimenten wel altijd terecht bij de gemeente. Het gemeentelijk portaal www.rotterdam.nl/loket/reactie is hiervoor een goed startpunt. Daarnaast kunnen burgers zich voor klachten met betrekking tot privacy wenden tot de Functionaris Gegevensbescherming van de gemeente (FG@rotterdam.nl)."