‘Nee’ tegen wapenleveringen aan Israël

Nederland bereidt zich opnieuw voor op een belangrijke verkiezing. De lokale verkiezingen van 18 maart zullen weliswaar niet direct de macht veranderen, maar een succes van linkse partijen kan ertoe leiden dat de nieuw gevormde rechtse minderheidscoalitie haar beleid heroverweegt. Ten minste voert de linkse oppositie haar campagne met deze verwachting. In totaal zullen in het hele land in 342 gemeenten stembureaus worden geopend.

Wat de lokale verkiezingen van dit jaar bijzonder maakt, is de politieke sfeer die wordt beïnvloed door internationale ontwikkelingen. Vooral de aanval van de Verenigde Staten op Iran is ook in de Nederlandse politiek een belangrijk discussiepunt geworden. Veel politieke partijen reageerden aanvankelijk met verbazing op deze aanval, maar kozen later voor een voorzichtiger toon. In de loop van de tijd zijn de verklaringen grotendeels verschoven naar een positie die zich naast Washington schaart. Tegelijkertijd zijn er in de Nederlandse politiek ook partijen die afstand houden van deze houding.

Een benadering vergelijkbaar met Spanje
Sommige partijen, zoals de Partij voor de Dieren, de Socialistische Partij, de NCPN en DENK, nemen duidelijk een anti-oorlogsstandpunt in. Deze partijen stellen dat Nederland geen onderdeel moet worden van internationale conflicten. Een benadering die lijkt op de anti-oorlogsretoriek in Spanje lijkt ook in Nederland steeds vaker te worden geuit. Het blok van GroenLinks en de Partij van de Arbeid, dat de traditionele linkse en sociaaldemocratische krachten van het land vertegenwoordigt, hanteert daarentegen een voorzichtiger lijn. Dit blok benadrukt vooral dat de aanval niet in overeenstemming is met internationale verdragen. Vooral in steden als Amsterdam, Rotterdam en Nijmegen wordt gesproken over de mogelijkheid dat linkse partijen gezamenlijke coalities vormen voor het lokale bestuur.

De macht van gemeenten
In Nederland beschikken gemeenten over relatief ruime bevoegdheden. Instellingen zoals de brandweer, havens en de politie vallen al jarenlang onder de verantwoordelijkheid van lokale overheden. Deze structuur is tot nu toe nauwelijks onderwerp van serieuze discussie geweest en geen enkele regering heeft geprobeerd haar fundamenteel te veranderen. Daarom zijn lokale verkiezingen in Nederland altijd het toneel van grote politieke competitie. Wie het gemeentebestuur in handen krijgt, is niet alleen belangrijk voor lokale diensten, maar ook voor de machtsverhoudingen in de nationale politiek.

In Amsterdam is ook Nazmi Türkkol, een jurist en politicus van D66, een van de opvallende namen bij deze verkiezingen. Türkkol doet mee als lijsttrekker van zijn partij in het stadsdeel Nieuw-West. In een gesprek dat ik met hem had, verklaarde hij dat hij – anders dan zijn partij – de aanval van de Verenigde Staten en Israël op Iran duidelijk in strijd vindt met het internationaal recht. “Misschien heeft het sommige mensen die tegen het regime in Iran zijn wel tevreden gesteld, maar als jurist vind ik dit uiterst verkeerd. Als er verandering in Iran komt, moet die voortkomen uit de eigen wil van het volk,” zegt Türkkol.

‘Nee’ tegen wapenleveringen
In Rotterdam neemt Pınar Coşkun, de lijsttrekker van de Partij voor de Dieren, een veel scherpere positie in. Coşkun pleit voor een volledig verbod op wapenleveringen aan de Verenigde Staten en Israël in het kader van de oorlog.
Volgens haar moet de haven van Rotterdam niet worden gebruikt voor dergelijke transporten. Coşkun zegt dat zij wil werken aan een gemeentelijk besluit om opslagruimtes in de haven die voor deze landen bestemd zijn, te verbieden. Als de Partij voor de Dieren na de verkiezingen deelneemt aan de gemeentelijke coalitie, lijkt een serieuze politieke spanning tussen het lokale bestuur en de centrale regering niet uitgesloten.

Kortom: de kiezers die in Nederland naar de stembus gaan, zullen niet alleen de gemeenteraad kiezen. Ze zullen ook een boodschap geven over de vraag welke politieke en morele positie het land moet innemen tegenover internationale crises. Lokale verkiezingen zijn soms een spiegel van de nationale politiek; in Nederland lijkt in die spiegel dit keer de schaduw van oorlog zichtbaar.

Artikel door Mehmet Emin Alkanlar